/Een jaar van verbinding en diversiteit\

Museumvereniging jaarverslag 2018

Voorwoord

foto: Margo de Heide

Een jaar van verbinding en diversiteit

In onze snel veranderende samenleving vertellen musea verhalen die we niet mogen vergeten. Met hun collecties verrassen en verrijken musea bezoekers, gemeenschappen en de maatschappij als geheel.

De ruim 400 Nederlandse musea hebben in financieel lastige jaren begrip, veerkracht en daadkracht getoond, zo ook in 2018. Bezuinigingen zijn grotendeels opgevangen door een ondernemender aanpak en het eigen inkomst van musea is daardoor voor het eerst hoger dan de ontvangen subsidies. Daarnaast is het aantal museumbezoeken de afgelopen 4 jaar met 30% gestegen!

In 2018 lag het accent bij veel van onze activiteiten op diversiteit; van de maandelijkse nieuwsbrief voor Museumkaarthouders tot de Nationale Museumweek en van Museumkids tot pop-upmusea in het voortgezet onderwijs. Diversiteit en inclusiviteit zijn actuele thema’s in de hedendaagse samenleving, en daarmee natuurlijk ook voor musea, die midden in de samenleving staan en een podium bieden voor maatschappelijk debat. Musea zijn de bewaarders en bewakers van miljoenen museumschatten, cultureel kapitaal dat van ons allemaal is. Je kunt er altijd binnenlopen voor bezinning, inspiratie en verwondering, zaken waar elk mens behoefte aan heeft.

Samen met ruim 400 musea versterkt de Museumvereniging als brancheorganisatie het publieke belang van musea. De musea laten het zien en het bureau van de Museumvereniging biedt hen een podium ter ondersteuning van hun belangrijke werk. We zetten ons in voor een stevig draagvlak voor musea, een groter verdienvermogen en een sector die kwaliteit levert. Want alleen samen vertellen musea het hele verhaal. De Museumkaart biedt daarbij een solide basis voor de vele activiteiten en een grotere zichtbaarheid van de musea. Daarbij focussen we steeds weer op een blijvende binding van alle inwoners van ons land met museale collecties. In diverse overleggen met het ministerie van OCW en de Tweede Kamer is bijvoorbeeld gewerkt aan zaken als collectiemobiliteit, de inrichting van het nieuwe cultuurbestel, de Geefwet en cultuureducatie.

Het vele werk wordt gedaan dankzij de inzet van de talrijke leden, commissies, werkgroepen en secties.

Over de realisatie van de plannen voor 2018 en de resultaten in het bijzonder - u leest er alles over in dit jaarverslag.

Irene Asscher-Vonk, bestuursvoorzitter
Mirjam Moll, waarnemend directeur
mei 2019


Over de activiteiten van de met de vereniging verbonden Stichting Museumkaart publiceren we ook een publieksjaarverslag.

Sterk Museumveld

Alleen samen vertellen
musea het hele verhaal

Maatschappelijk draagvlak, voldoende inkomsten en hoge kwaliteit zijn ingrediënten voor een sterk museumveld. Ook in 2018 heeft de Museumvereniging de belangen van musea krachtig behartigd.

Toekomst en kansen voor gemeentemusea

In 2018 hebben Universiteit Utrecht en de Museumvereniging onderzoek gedaan naar de verantwoordingsrelatie tussen musea en gemeenten. Naar voren kwam dat gemeenten vooral sturen op, waar musea juist het gesprek willen aangaan over kwaliteit. Oplossingsrichtingen om de verantwoordingsdialoog te verbeteren zijn o.a. collegiale beoordeling en 360-graden feedback van belanghebbenden. De inzichten uit het onderzoek betrekken wij in 2019 bij andere samenwerkingsprojecten. We maken ons sterk voor het opnemen van deze inzichten in de nieuwe cultuurplannen.

Kring werkgeverschap

Toekomst van werken in musea+

Museum-cao+

Vrijwilligers zijn goud waard!

Vrijwel alle Nederlandse musea werken met vrijwilligers – 16% van de musea draait zelfs volledig op hun tomeloze energie en toewijding! De museumvrijwilligers ‘vullen’ omgerekend bijna 4.000 voltijdsbanen in de sector. Kapitalisatie van hun belangeloze inzet telt op tot € 50 miljoen. Dat is zo’n 5% van de totale omzet in de museumsector. Kortom, vrijwilligers zijn letterlijk en figuurlijk goud waard. Vandaar dat we ze ook in 2018 weer in het zonnetje hebben gezet. We maakten vier filmpjes die elk een jonge vrijwilliger in de spotlight zetten en waaromheen we een intensieve online campagne hebben gevoerd, zowel op eigen social media als via Vice. Op onze eigen kanalen bereikten we 262.519 accounts en via Vice lazen 313.186 mensen over de Nationale Vrijwilligersdag.

Een stevig, relevant ledenplatform

In 2018 ook weer veel activiteit vanuit het ledenplatform, dat streeft naar het betrekken en verbinden van leden en kennisdeling tussen de leden. Zo zijn het Museumcongres en de Museumkennisdag, waarvoor we korte films en ‘after movies’ hebben gemaakt, goed bezocht. De regiobijeenkomsten in Limburg, Drenthe en Noord-Brabant werden minder druk bezocht, daar besteden we uiteraard aandacht aan. Op Museumcontact.nl – bijna 1.100 gebruikers in 2018 - is een dossier ingericht rondom het jaarthema ‘diversiteit en inclusiviteit’. In een half jaar tijd verschenen hierin 27 artikelen, waarvan een aantal direct afkomstig van museummedewerkers. Daarnaast ontvingen eind 2018 ruim 2.200 leden maandelijks de nieuwsbrief, met als doel hen te informeren over en te betrekken bij ontwikkelingen in de museumsector en bij elkaar. Om nog beter aan te sluiten bij de behoeften van leden, onderzoeken we in 2019 de herstructurering van het ledenplatform.

foto: Aafke Holwerda

Ethische code: nog meer focus

De Ethische Codecommissie voor Musea is een onafhankelijke commissie die gevraagd en ongevraagd advies geeft over ethische vraagstukken. In 2018 heeft de commissie twee adviezen uitgebracht. Het eerste ging over de vraag het met de Ethische Code strookt als een museum zijn vriendenstichting een bijdrage vraagt voor een extern depot, als die stichting ook eigenaar is van een deel van de collectie. Daarnaast bracht de commissie op eigen initiatief een advies uit over de vraag of musea niet-geregistreerde objecten mogen afstoten zonder voorafgaande registratie.

Leidraad Afstoting Museale Objecten (LAMO) 2016

Een meer
divers publiek

Musea voor iedereen

Onze musea vertegenwoordigen een schat aan objecten, verhalen en inspiratie. Ze hebben waarde voor iedereen – in het diverse aanbod van collecties is voor iedereen herkenning, verwondering en inspiratie te vinden.

Musea van en voor iedereen

Musea zijn er van en voor iedereen. Wat je achtergrond ook is, hoe oud of jong je ook bent - met hun unieke collecties zijn musea voor alle inwoners van ons land plekken van bezinning, verwondering, inspiratie en onverwachte ontmoetingen. Musea verbinden ons met wie we zijn, met het verleden, met het grote verhaal van de mensheid. Als brancheorganisatie doet de Museumvereniging er daarom alles aan om een zo divers mogelijk publiek te bereiken en verbinden met musea en hun collecties. Dat doen we o.a. door het uitgeven van de succesvolle Museumkaart, de jaarlijkse organisatie van Nationale Museumweek en met Museumkids, ons platform voor de jongste doelgroep.

foto: Jorrit Lousberg

Museumeducatie

Ieder kind heeft het recht om ieder jaar geconfronteerd te worden met een museale collectie bij hem of haar in de buurt. De Museumvereniging blijft zich in 2019 hardmaken voor toewijzing van de €4,9 miljoen die het kabinet structureel investeert in het onderwijs aan museumbezoek door scholen. In het coalitieakkoord van de regering werd het geld voor scholenbezoek aan musea niet geoormerkt, wat betekent dat een school het geld ook aan andere zaken kan besteden. Daarom hebben wij gepleit voor geoormerkt geld, dat de scholen dus ook echt aan museumbezoek moeten uitgeven. Het leidde tot serieuze Kamervragen, wordt vervolgd!

foto: Jorrit Lousberg

Musea en maatschappelijke diensttijd

Maatschappelijke diensttijd is een serieus onderwerp voor deze regering. Er komt geld voor ‘proeftuinen’, om te kijken of zo’n diensttijd echt zin heeft en draagvlak kan krijgen. Ook de Museumvereniging heeft een aanvraag ingediend, want musea staan midden in de samenleving en vormen daarmee een goede plek voor een maatschappelijk relevante diensttijd.

Museum van het Jaar 2018

De Museumprijs bestaat sinds 1990 en is een initiatief van het Prins Bernhard Cultuurfonds en de BankGiro Loterij, in samenwerking met de Museumvereniging. Elk jaar wordt er gestemd in een andere categorie. In 2018 was dat het museum ‘dat het verhaal over techniek op de meest aantrekkelijke manier weet te vertellen’. 113.000 mensen brachten hun stem uit op een shortlist van drie musea. En met 37% van de stemmen werd Het Maritiem Museum Rotterdam officieel Museum van het Jaar. Het museum ontving € 100.000 dat zal worden gebruikt om een interactieve techniekwerkplaats te verwezenlijken.

Museumvisie foto: Roy Beusker

Museumkids groeit en bloeit

Binding met museale collecties begint steeds weer bij de jongste generatie. Het platform Museumkids.nl groeit en bloeit. De belangrijkste activiteiten in 2018 op een rijtje:

  • Museumkidsweek weer succesvol door medewerking musea.
    Tijdens de herfstvakantie vond traditiegetrouw de Museumkidsweek plaats. 200 musea organiseerden 500+ activiteiten voor gezinnen. Met als doel nieuwe bezoekers aan zich te binden.
  • Kinderen kiezen in totaal 70 ‘kidsproof’ musea.
    Het aantal Museuminspecteurs blijft stijgen. In 2018 voerden 4.000 kinderen een recordaantal van 11.438 inspecties uit. Die inspecties bepalen uiteindelijk welke musea kindvriendelijk en kindgericht zijn en of een museum zich ‘Kidsproof’ mag noemen. In november was de jaarlijkse uitreiking van de jaarlijkse Museumkids Awards. In totaal kregen 70 musea van de jonge inspecteurs het predikaat ‘Kidsproof’. De Museumkids Awards krijgen volop aandacht van het publiek, landelijke en regionale pers en in de lokale politiek.

De Code Culturele Diversiteit leeft

De Code Culturele Diversiteit (CCD) krijgt binnen het Actieplan Cultuur en Creatief Inclusief de volle aandacht! De vier pijlers Programma, Publiek, Personeel en Partners zijn leidraad geweest voor het Museumcongres en de Museumkennisdag. De Museumvereniging is partner in het Actieplan Cultuur en Creatief Inclusief en denkt mee met de vernieuwing van de code. De enquête - waarin wij de musea vragen hoe zij de CCD implementeren - en de resultaten daarvan zullen in 2019 met de gehele cultuursector gedeeld worden.

BGL Museumprijs - TextielMuseum Tilburg 1 - Roy Beusker foto: Roy Beusker

Code Bruikleenverkeer

Een ruimhartig bruikleenbeleid in binnen- en buitenland is onmisbaar voor een veerkrachtige museumsector. De Museumvereniging werkt met verschillende partijen samen om drempels voor bruikleenverkeer weg te nemen. In 2018 heeft een werkgroep de Code Bruikleenverkeer opgesteld. Deze code vergroot de zichtbaarheid van publieke collecties door een kader te bieden waardoor eigenaar (overheid) en bruikleennemer (museum/instelling) en musea elkaar onderling kunnen aanspreken. In het Cultuurconvenant 2017-2020 (Stcrt 2017, 41244) heeft de minister van OCW deze bereidheid uitdrukkelijk bevestigd. De belangrijkste afspraak op erfgoedterrein luidt dat bruikleennemers alleen aansprakelijk worden gesteld voor herstelbare schade, ook tijdens transport. Dat betekent een aanmerkelijk kleiner risico voor de musea: bruikleennemers worden niet meer aansprakelijk gesteld voor het totale verlies.

Met de cultuurconvenanten en de code bruikleenverkeer krijgt het uitgangspunt van de gunstige bruikleenvoorwaarden een landelijke dekking. Het uitgangspunt van wederkerigheid vervalt, waardoor ook kleinere musea mogelijk onder de gunstige voorwaarden kunnen lenen.

Museumkidsweek steeds bekender 1 foto: Samuel Zeller

Sterkere binding met bijzondere collecties

Alle inwoners van ons land verbinden met bijzondere collecties

Musea hebben een niet te becijferen maatschappelijke, culturele en historische waarde. Wij willen zoveel mogelijk mensen verbinden met de een enorm cultureel kapitaal dat van ons allemaal is – ons echte goud.

Vierde Nationale Museumweek

In 2018 vond alweer de vierde Nationale Museumweek plaats. Het is een week die de waardering voor museale collecties aantoonbaar positief beïnvloedt, met als doel ook die mensen die niet of nauwelijks musea bezoeken in aanraking te laten komen met museale collecties. Dankzij alle activiteiten tijdens de Museumweek, en de campagne eromheen, is in vier edities het belang dat mensen hechten aan musea significant gestegen. Zowel onder regelmatige als incidentele museumbezoekers. Ruim 60% van de niet-frequente museumbezoekers vindt musea ‘belangrijk’ of ‘zeer belangrijk’ – blijkt uit onderzoek na de Museumweek.

foto: Jorrit Lousberg
foto: Jorrit Lousberg

Een aantal hoogtepunten uit de Nationale Museumweek 2018:

Golden Hours+

Speciale MuseumkaartMatch-avonden in 43 musea+

Pop-up musea+

Volop media-aandacht+

Publieksmedia

Musea, collecties en bijzondere verhalen en ervaringen. Wij brachten het in 2018 allemaal weer in beeld op radio, televisie en het web. Een aantal voorbeelden:

  • Onze maandelijkse digitale nieuwsbrief, Museumtips, op maat gemaakt op basis van leeftijd en interessegebied, werd eind 2018 naar 773.000 geïnteresseerde Museumkaarthouders gestuurd. Waarvan bijna 10% bestaat uit gezinnen met kinderen t/m 12 jaar.
  • Het programma ‘Verborgen Museumschatten, op regionale Omroep West, trok 120.000 kijkers per aflevering. Daarmee werden de 14 afleveringen uitzonderlijk goed bekeken.
  • Sinds augustus 2018 zendt SublimeFM het item Museumkaart Weekly uit. Een interview met een museumdirecteur, conservator of bekende Nederlander over een tentoonstelling. Of over aanverwante zaken, zoals Museuminspecteur van het Jaar. De luistercijfers, inclusief digitale luisteraars: ± 500.000 per uitzending.
  • In 2018 groeiden de kanalen van de Museumkaart ook weer op sociale media: op Twitter tellen we nu 11.000 volgers, we hebben 18% meer fans op Facebook en er kwamen ruim 3.000 volgers bij op Instagram.

Museumkennisdag Louwman Museum 2 - FredErnst

Digitalisering gaat verder

In 2018-2020 investeert de minister €12,4 miljoen in de digitale toegankelijkheid van erfgoed, collecties en archieven. De Museumvereniging heeft actief meegedacht over de inzet van deze investering. Ook zijn in 2018 belangrijke stappen gezet in het wegnemen van onduidelijkheden rond intellectueel eigendomsrecht. Met de komst van de Europese DSM richtlijn in 2019, kunnen we een nóg groter publiek bereiken met onze digitale collecties.

foto: Jorrit Lousberg

Museumkaart: de grote verbinder

De verbindende kracht van de Museumkaart en de groeiende waardering voor musea en hun collecties blijkt duidelijk uit de cijfers. In 2018 werden er 30.000 kaarten meer verkocht dan in 2017, opnieuw een groei. Daarmee hadden bijna 1,4 miljoen mensen in 2018 een Museumkaart op zak! Waarmee zij in totaal maar liefst 8,9 miljoen keer een museum bezochten. Ze genoten gemiddeld zes keer per jaar van een museumbezoek.

60 miljoen euro bezoekvergoeding voor musea+

140.000 kids met een kaart+

Aantrekken en afstoten collecties

Bij het tentoonstellen en gezond houden van museumcollecties hoort ook het verantwoord afstoten van objecten. Het beheer van de publieke database www.afstotingsdatabase.nl is in 2018 officieel overgedragen aan de stichting Museumregister. Het register draagt als onafhankelijke partij zorg voor het afstotingstraject. In 2018 hebben we op Museumcontact.nl bovendien een dossier geopend over verantwoord afstoten. Dit dossier wordt continu aangevuld met relevant nieuws, voorbeelden en ontwikkelingen.

foto: Marieke Balk

Overige activiteiten

foto: Aafke Holwerda

Wat deden we nog meer in 2018?

Een sterk museumveld, diversiteit en binding met collecties zijn speerpunten in ons beleid. Om het publieke belang van musea verder te blijven versterken, ontplooiden we in 2018 nog veel meer activiteiten.

Gemeenteraadsverkiezingen

Op 21 maart 2018 waren de gemeenteraadsverkiezingen. Daarvoor hebben we een lobbyhandleiding opgesteld en verspreid onder musea. Tijdens regiobijeenkomsten hebben we deze handleiding in meer dan tien gesprekken met onze leden besproken. We hebben vragen beantwoord en leden tips gegeven hoe ze lobbytactieken kunnen toepassen. Niet alleen vanuit musea, maar vanuit de hele cultuursector was er vraag naar de handleiding.

Gesprekken met Tweede Kamer

In 2018 zijn er twee debatten over cultuur geweest. Ter voorbereiding voerden we zeven gesprekken met Kamerleden. Dit resulteerde in gerichte vragen over musea aan de minister door Tweede Kamerleden:

  • Het CDA sprak haar zorg uit over de voorgenomen beperking van giften in natura, terwijl musea geschonken collectiestukken goed kunnen gebruiken.
  • D66 wilde meer weten over de zorg voor collecties.
  • Groenlinks vroeg naar museumbezoek door scholen en of toevoeging van dit budget aan de prestatiebox wel de beste weg is.
  • Christen Unie wilde weten hoe het met de positie van wetenschapsmusea is gesteld.

    Met deze Kamervragen zijn accenten gelegd vanuit de museale wereld voor de contouren van het nieuwe museumbestel.

Bestuurlijke overleggen

In twee bestuurlijke overleggen met minister Van Engelshoven van OCW spraken we over afstemming bij de bekostiging van rijksmusea, collectiemobiliteit en de noodzaak van collectiezorg. De resultaten van deze gesprekken zullen blijken in 2019. De minister zal zich dan uitspreken over het cultuurstelsel, maar ook over indemniteit en de bekostiging van de rijksmusea.

Kring Rijksmusea

Naar een uniforme jaarverantwoording+

Huisvestingsstelsel+

Musea in de media 2 Museum Arnhem
foto: Aafke Holwerda

Externe netwerken

In het kader van de Europese verkiezingen in mei 2019 hebben we 14 Europarlementariërs benaderd met NEMO’s speerpunten. Het belangrijkste culturele beleidsprogramma in Brussel is het Creative Europe Programma. Daarin zit 609 miljoen euro voor cultuur. Over de besteding daarvan mocht de Museumvereniging een bijdrage leveren aan de bijeenkomst met Europarlementariër Silvia Costa. Vanuit het Europees Parlement is zij rapporteur voor het programma.

In de afgelopen jaren hebben we diverse bijeenkomsten van de ondernemersorganisatie MKB bijgewoond. Mede daardoor konden wij inspreken bij een bijeenkomst van de Directeur Generaal van het ministerie van Financiën over de btw-verhoging van 6 % naar 9 %. Ambtenaren hebben kennis genomen van onze effectrapportage over de impact van de btw-verhoging voor de musea.

Geefwet

Voor musea zijn giften belangrijk. De overheid stimuleert giften door de Geefwet. De Museumvereniging doet mee aan de lobby van het breed sectoroverleg van de filantropie-instellingen. In 2018 zijn de zorgen van musea over contante giften en giften in natura door de ambtenaren van financiën meegenomen in hun evaluatie van het giftenstelsel. In maart 2019 komt er een brief met de plannen van Staatssecretaris Snel.

Restitutie van naziroofkunst

Het project Museale Verwervingen vanaf 1933 is per 31 december 2018 beëindigd. Musea hebben herkomstonderzoek gedaan en de verslagen zijn ingediend. Herkomstonderzoek in de eigen collectie of bij potentiële aanwinsten zal altijd door blijven gaan zoals in artikel 2.3 van de Ethische Code voor Musea is opgenomen. Projectresultaten zijn te zien op www.musealeverwervingen.nl.

De Museumvereniging is met tussenpozen betrokken geweest bij de totstandkoming van het Expertisecentrum Restitutie Cultuurgoederen en Tweede Wereldoorlog, sinds 1 september 2018 ondergebracht bij het NIOD onder de naam Expertisecentrum Restitutie (ECR). In 2017 en 2018 is uitvoerig overlegd met het NIOD over een eventuele overdracht van kennis, archieven en websites aan het op te richten expertisecentrum.

foto: Amber Leguit

Nieuw Customer Data Platform Museumkaart

In 2018 hebben we grote stappen gezet met ons Customer Data Platform. Op basis van onze database kunnen we onze kaarthouders heel gericht benaderen, waarbij hun privacy uiteraard nooit in het geding is. Door een steeds verfijndere segmentatie op basis van vele variabelen en persoonlijke interessegebieden kunnen we eerste en tweedejaars kaarthouders beter aan ons binden. Daardoor verkleinen we de uitstroom aan kaarthouders en neemt de kaarttrouw toe. Een kaarthouder heeft zijn of haar Museumkaart nu gemiddeld 6 jaar. De ‘customer journey’ om de kaarthouder te blijven boeien, hebben we volledig in beeld: van welkomstmail na aankoop van de kaart tot een persoonlijke uitnodiging voor een bijzondere MuseumkaartMatch-Avond tijdens de Museumweek.

Privacy

De privacy van de Museumkaarthouders heeft onze hoogste prioriteit. Persoonlijke gegevens worden dan ook met de grootst mogelijke zorgvuldigheid behandeld en beveiligd. In het kader van de Algemene Verordening Gegevensbescherming is aan privacy en beveiliging extra aandacht besteed. Als lid van DDMA, brancheorganisatie voor direct marketing, willen we het bijbehorende keurmerk op korte termijn behalen. Bescherming van de persoonlijke levenssfeer was ook de reden om geen bezoekdata van een specifieke kaarthouder te leveren aan de Belastingdienst. Dit heeft geleid tot een kort geding waar de voorzieningenrechter vanwege spoedeisend belang de levering van data geoorloofd vond. Museumkaart heeft hoger beroep aangetekend in deze principe kwestie.

Museumcijfers

Jaarlijks publiceert de Museumvereniging cijfers die inzage geven in de staat van musea in het voorgaande jaar. Dit biedt musea enerzijds de mogelijkheden tot een benchmark en anderzijds biedt het onderzoek inzicht in trends. Meer mensen bezochten in 2017 een museum. De afgelopen 4 jaar is het aantal museumbezoeken met 30% gestegen. Het aantal Museumkaarthouders is in diezelfde tijd met 35% gestegen. Opvallend positief is dat ook het aantal jeugdbezoeken in schoolverband stijgt. De ruim 400 Nederlandse musea hebben in financieel lastige jaren veerkracht getoond: voor het eerst verdienden musea zelf meer dan zij aan subsidies ontvangen. De keerzijde is dat steeds meer middelgrote en kleine musea rode cijfers schrijven.

Organisatie en bestuur

Onze organisatie staat stevig. En we zijn blij met onze bestuursleden, die samen een schat aan ervaring, professionaliteit en kundigheid vertegenwoordigen.

Samenstelling bestuur+

Nevenfuncties+

Profiel+

Governance Code Cultuur+

Bureau+

Publiciteit+

Ledenvergadering+

Financiën

Enkelvoudige balans en exploitatie

Algemene toelichting+

Financiële positie+

Balans per 31 december 2018+

Staat van baten en lasten over 2018+

Kasstroomoverzicht+

Grondslagen+

Een blik op 2019

De afgelopen vier jaar is het aantal museumbezoeken met 30% gestegen. Prachtig! Maar feit blijft ook dat steeds meer middelgrote en kleine musea het lastig hebben. Terwijl ook zij belangrijk zijn voor een sterk en gevarieerd museumveld. Musea én politiek dragen hier een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Want alleen samen kunnen we het draagvlak voor musea blijven versterken en het verdienvermogen van de sector vergroten.

2019 wordt doorslaggevend voor de museumsector. Het is een jaar waarin musea zich gezamenlijk inzetten voor meer diversiteit en inclusiviteit, voor een sector die werkgelegenheid biedt aan 40.000 zeer betrokken mensen. Kortom, een sterkere binding van de gehele samenleving met museale collecties, dat blijft ons doel.

Nu het financieel beter gaat met Nederland is het goed om te merken dat ook de politiek de musea weer meer waardeert. Maar dat is op lokaal en provinciaal niveau nog niet vanzelfsprekend. Hoopgevende aanzetten zijn gegeven in het regeerakkoord, de visiebrief van minister Van Engelshoven en in het sectoradvies van de Raad voor Cultuur. De daaruit voortvloeiende zienswijze op het museumbestel vanaf 2021 zal bepalend zijn voor de werkelijke waardering - en dus voor de toekomst van musea in ons land.

Samen staan we sterk, samen gaan we die toekomst ook in 2019 weer met volle kracht vormgeven!

Begroting 2019+

Samenvatting 2018

Een terugblik op 2018 in vogelvlucht+

/Deel het jaarverslag\

?
x
Deel het jaarverslag